Bij kinderen met ADHD en ODD zijn emotieregulatie problemen veelvoorkomend. Denk aan plotselinge emotionele uitbarstingen, prikkelbaarheid of opstandig gedrag, dat het dagelijks functioneren ernstig belemmert. Het herkennen en correct beoordelen van dit gedrag is een complexe uitdaging in de kinder- en jeugdpsychiatrie.

Ouders en leerkrachten hebben vaak verschillende perspectieven over het gedrag van een kind. Uit onderzoek blijkt dat klinische observatie daarom een waardevolle aanvulling is in het diagnostisch proces. De DB-DOS biedt een gestandaardiseerde methode om disruptief gedrag — zoals impulsiviteit, prikkelbaarheid en driftbuien — objectief vast te leggen bij kinderen met ADHD, ODD en ASS. Dit verbetert diagnostische nauwkeurigheid en maakt meer gerichte behandeling mogelijk.

In deze lezing neemt Michelle Achterberg je mee in de sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen en jongeren in een wereld die steeds complexer wordt—zowel offline als online. Ze laat zien hoe het brein zich ontwikkelt in deze levensfase en waarom jongeren zo gevoelig zijn voor sociale afwijzing, groepsdruk en de behoefte aan acceptatie.

Aan de hand van recent neuropsychologisch onderzoek krijg je inzicht in hoe sociale emotieregulatie zich ontwikkelt en welke hersengebieden hierbij betrokken zijn. Ook wordt duidelijk hoe deze processen samenhangen met typisch pubergedrag, zoals verhoogd risicogedrag en sterke reacties op sociale situaties.

De lezing vertaalt deze wetenschappelijke inzichten naar de praktijk: hoe kun je opvallend gedrag beter begrijpen, hoe kun je effectiever reageren in lastige situaties, en hoe kun je met kleine aanpassingen in communicatie en aanpak een groot verschil maken voor kinderen en jongeren.

Sociale terugtrekking en schoolverzuim vormen een groeiend probleem bij jongeren en hangen vaak samen met onderliggende psychische problematiek. In deze lezing gaat Peter Muris in op de rol van emotieregulatie in het ontstaan en in stand houden van deze patronen. Daarbij worden sociale terugtrekking en schoolverzuim mede bekeken vanuit het perspectief van hikikomori: een fenomeen waarbij jongeren zich langdurig terugtrekken uit sociale contacten, onderwijs en andere maatschappelijke activiteiten.

Negatieve emoties zoals angst, verdriet en schaamte kunnen voor jongeren moeilijk te hanteren zijn. Wanneer jongeren vooral gebruikmaken van vermijdende copingstrategieën, kan dit leiden tot het vermijden van sociale situaties en schoolcontexten. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel waarin sociale terugtrekking en schoolverzuim elkaar versterken en kansen op positieve ontwikkeling onder druk komen te staan.

Aan de hand van recente inzichten uit onderzoek en klinische praktijk bespreekt Peter Muris welke factoren bijdragen aan deze processen. Daarnaast worden handvatten aangereikt voor interventies gericht op het versterken van adaptieve emotieregulatie, het doorbreken van vermijdingspatronen en het bevorderen van stapsgewijze terugkeer naar sociale participatie en onderwijs. Het uiteindelijke doel is jongeren te ondersteunen bij het hervinden van perspectief op positieve groei en ontwikkeling.

Problemen met emotieregulatie liggen aan de oorsprong van een veelheid aan psychische problemen bij kinderen en jongeren. Omdat emotieregulatie een relevant en werkbaar transdiagnostisch mechanisme is, biedt het een sterke basis om jongeren gericht te ondersteunen. Emotieregulatie bestaat uit een complexe interactie van verschillende deelvaardigheden, zoals emotioneel bewustzijn, aanvaarden en verdragen, en het doelgericht aanpakken van emoties.

In deze presentatie belicht Laura Wante hoe we emotieregulatie kunnen conceptualiseren en hoe deze vaardigheid zich ontwikkelt bij kinderen en jongeren. Daarnaast maakt ze de vertaalslag naar de praktijk door in te gaan op Boost Camp en EuREKA, twee programma’s die zich richten op het bevorderen van emotieregulatievaardigheden bij jonge adolescenten.

Ernstig en aanhoudend zelfdestructief gedrag – zoals chronische suïcidaliteit of hardnekkige voedselweigering – stelt hulpverleners voor grote uitdagingen. Behandelresultaten van zowel psychotherapie als medicatie zijn vaak beperkt, zeker wanneer jongeren weinig het vertrouwen in hulpverlening hebben of de motivatie voor behandeling ontbreekt. Dit roept regelmatig gevoelens van onmacht op bij de jongere, bij ouders én bij zorgverleners. Zij staan vaak voor de vraag: volgen we de behandelrichtlijnen tot het uiterste, of zijn er omstandigheden die rechtvaardigen dat we daarvan afwijken?

In deze presentatie staat Pierre Herpers stil bij wat zich voordoet in crisissituaties en bij de vraag hoe hiermee om te gaan. Deelnemers maken kennis met concepten en praktische handvatten voor situaties waarin niet alleen de jongere en diens ouders, maar ook de hulpverlener zich machteloos kan voelen. Zo krijgen deelnemers aanknopingspunten om in complexe en risicovolle situaties toch ruimte te creëren voor perspectief en beweging.